رمضان 13 سیری در سوره رعد
![]()
اللَّهُ الَّذِي رَفَعَ السَّمَاوَاتِ بِغَيْرِ عَمَدٍ تَرَوْنَهَا ۖ ثُمَّ اسْتَوَىٰ عَلَى الْعَرْشِ ۖ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ ۖ كُلٌّ يَجْرِي لِأَجَلٍ مُّسَمًّى ۚ يُدَبِّرُ الْأَمْرَ يُفَصِّلُ الْآيَاتِ لَعَلَّكُم بِلِقَاءِ رَبِّكُمْ تُوقِنُونَ وَلَٰكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لَا يُؤْمِنُونَ ﴿٢﴾ وَهُوَ الَّذِي مَدَّ الْأَرْضَ وَجَعَلَ فِيهَا رَوَاسِيَ وَأَنْهَارًا ۖ وَمِن كُلِّ الثَّمَرَاتِ جَعَلَ فِيهَا زَوْجَيْنِ اثْنَيْنِ ۖ يُغْشِي اللَّيْلَ النَّهَارَ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَاتٍ لِّقَوْمٍ يَعْقِلُونَ

قُلِ اللَّهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ عَالِمُ الْغَيْبِ وَالشَّهَادَةِ الْكَبِيرُ الْمُتَعَالِ هُوَ الَّذِي يُرِيكُمُ الْبَرْقَ خَوْفًا وَطَمَعًا وَيُنشِئُ السَّحَابَ الثِّقَالَ وَيُسَبِّحُ الرَّعْدُ بِحَمْدِهِ وَالْمَلَائِكَةُ مِنْ خِيفَتِهِ وَهُوَ شَدِيدُ الْمِحَالِ وَلِلَّهِ يَسْجُدُ مَن فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا وَظِلَالُهُم بِالْغُدُوِّ وَالْآصَالِ بَل لِّلَّهِ الْأَمْرُ جَمِيعًا ۗ وَاللَّهُ يَحْكُمُ لَا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ ۚ وَهُوَ سَرِيعُ الْحِسَابِ

وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا ۚ قُلْ كَفَىٰ بِاللَّهِ شَهِيدًا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ إِنَّمَا أَنتَ مُنذِرٌ ۖ وَلِكُلِّ قَوْمٍ هَادٍ فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ وَعَلَيْنَا الْحِسَابُ وَكَذَٰلِكَ أَنزَلْنَاهُ حُكْمًا عَرَبِيًّا ۚلَهُ دَعْوَةُ الْحَقِّ ۖلِلَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِرَبِّهِمُ الْحُسْنَىٰ ۚ وَالَّذِينَ لَمْ يَسْتَجِيبُوا لَهُ لَوْ أَنَّ لَهُم مَّا فِي الْأَرْضِ جَمِيعًا وَمِثْلَهُ مَعَهُ لَافْتَدَوْا بِهِ ۚ أُولَٰئِكَ لَهُمْ سُوءُ الْحِسَابِ وَمَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ ۖ وَبِئْسَ الْمِهَادُ
خدای تبارک وتعالی در قران فرموده است هر کس نبوت محمد ص را انکار کند کافر است وَيَقُولُ الَّذِينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلًا

از ابن عباس نقل شده که پیامبراکرم صلی الله علیه و آله دست مبارکشان را بر روی سینه گذاشتند و فرمودند: «انا المنذر» و آنگاه به علی بن ابیطالب علیهما السلام اشاره کردند و فرمودند: «انت الهادی، بک یهتدی المهتدون بعدی»
أَفَمَن يَعْلَمُ أَنَّمَا أُنزِلَ إِلَيْكَ مِن رَّبِّكَ الْحَقُّ كَمَنْ هُوَ أَعْمَىٰ ۚ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُو الْأَلْبَابِ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ طُوبَىٰ لَهُمْ وَحُسْنُ مَآبٍ جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَهَا وَمَن صَلَحَ مِنْ آبَائِهِمْ وَأَزْوَاجِهِمْ وَذُرِّيَّاتِهِمْ ۖ وَالْمَلَائِكَةُ يَدْخُلُونَ عَلَيْهِم مِّن كُلِّ بَابٍ ﴿٢٣﴾ سَلَامٌ عَلَيْكُم بِمَا صَبَرْتُمْ ۚ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ مَّثَلُ الْجَنَّةِ الَّتِي وُعِدَ الْمُتَّقُونَ ۖ تَجْرِي مِن تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ۖ أُكُلُهَا دَائِمٌ وَظِلُّهَا ۚ تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوا ۖ وَّعُقْبَى الْكَافِرِينَ النَّارُ إِنَّ اللَّهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيعَادَ
پس، آیا کسی که میداند آنچه از جانب پروردگارت به تو نازل شده، حقیقت دارد، مانند کسی است که کوردل است؟ تنها خردمندانند که عبرت میگیرند.


قُلْ إِنَّ اللَّهَ يُضِلُّ مَن يَشَاءُ وَيَهْدِي إِلَيْهِ مَنْ أَنَابَ قُلْ هُوَ رَبِّي لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَإِلَيْهِ مَتَابِ إِنَّ اللَّهَ لَا يُغَيِّرُ مَا بِقَوْمٍ حَتَّىٰ يُغَيِّرُوا مَا بِأَنفُسِهِمْ
أَلَا بِذِكْرِ اللَّهِ تَطْمَئِنُّ الْقُلُوبُ


تا به کی در چاه طبعی سرنگون
یوسفی یوسف بیا از چه برون
تا عزیز مصر ربانی شوی وارهی
از جسم وروحانی شوی
يَمْحُو اللَّهُ مَا يَشَاءُ وَيُثْبِتُ ۖ وَعِندَهُ أُمُّ الْكِتَابِ وَمَنْ عِندَهُ عِلْمُ الْكِتَابِ
خدا آنچه را بخواهد محو یا اثبات میکند، و اصل کتاب نزد اوست.و آن کس که نزد او علم کتاب است،
أمیرالمومنین علی ع (علیه السلام)- وَ لَوْ لَا آیَهًٌْ فِی کِتَابِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ لَأَخْبَرْتُکُمْ بِمَا کَانَ وَ مَا یَکُونُ وَ بِمَا هُوَ کَائِنٌ إِلَی یَوْمِ الْقِیَامَهًِْ وَ هِیَ هَذِهِ الْآیَهًُْ: یَمْحُوا اللهُ ما یَشاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتابِ.
امام علی (علیه السلام)- اگر یک آیه در قرآن نبود، هرآینه به شما آنچه اتّفاق افتاده و آنچه هست و آنچه خواهد شد را تا روز قیامت خبر میدادم و آن این آیه است: یَمْحُوا اللهُ ما یَشاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتاب.
امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام)- ابوحمزه ثمالی گوید: امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام) فرمودند: «ای ابوحمزه! اگر ما دربارهی چیزی به تو گفتیم که از اینجا میآید و از همانجا آمد، بیگمان این خداست که هرآنچه بخواهد، انجام میدهد. اگر ما امروز سخنی را با تو در میان گذاشتیم و فردا خلاف آن را گفتیم، بدان چنین است که خداوند، هر آنچه را بخواهد، محو میسازد و هر آنچه را بخواهد، تثبیت میکند».
امام باقر (علیه السلام) و امام صادق (علیه السلام)- با وجود این آیه ما چگونه سخن بگوییم: یَمْحُوا اللهُ ما یَشاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتابِ و امّا کسی که بگوید خدای تعالی به اشیاء علم ندارد مگر بعد از بهوجودآمدنش، کافرشده و از توحید بیرون رفته است.
امام باقر (علیه السلام)- هر حکمی را نسخ کنیم، و یا نسخ آن را به تأخیر اندازیم، بهتر از آن، یا همانند آن را میآوریم. (بقره/۱۰۶) ناسخ آن چیزی است که تغییر داده شود و آن چیزی است که آن را به تأخیر میاندازد. مانند غیبی که هنوز واقع نشده مثل سخن خداوند: یَمْحُوا اللهُ ما یَشاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتابِ؛ خداوند آنچه بخواهد انجام میدهد و آنچه بخواهد تغییر میدهد؛ مانند [سرنوشت] قوم یونس (علیه السلام) که وقتی برای خدا بدا حاصل شد، به آنان رحم کرد و مثل سخن خدا: حال که چنین است از آنها روی بگردان که هرگز درخور ملامت نخواهیبود. (ذاریّات/۵۴) امام (علیه السلام) فرمود: «خداوند به آنها رحم کرد».
امام باقر (علیه السلام)- خداوند متعال هرگاه نابودی قومی را اراده فرماید، به فلک دستور میدهد و او نیز با شتاب بیشتری برای آنان چرخیدن میگیرد. پس کاهش عمر آنان، این چنین حاصل میشود. امّا هرگاه خداوند متعال، ماندگاری قومی را اراده کند، به فلک دستور میدهد و او نیز از شتاب خویش میکاهد و دوران آنان به کندی پیش میرود و در نتیجه، افزایش و زیادتی که در باره آنان اراده کرده است، پیش میآید. بنا براین هرگز چنین حقایقی را منکر نشوید؛ زیرا که یَمْحُو اللهُ مَا یَشَاءُ وَیُثْبِتُ وَعِندَهُ أُمُّ الْکِتَابِ.
امام صادق (علیه السلام)- ابنسنان گوید: امام صادق (علیه السلام) فرمود: خداوند متعال هر آنچه را که بخواهد، پیش میفرستد یا به تأخیر میافکند و یا محو میکند و یا تثبیت مینماید؛ و عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتابِ. و نیز فرمود: «هر امری را که اراده فرماید، قبل از آنکه آن را انجام دهد، در علم او وجود دارد. هیچ چیزی برای او جلوه نمیکند، مگر آنکه در علم او بوده است. بیگمان، چیزی در نظر خدا جلوه نمیکند که پیش از آن، جهل و نادانی بوده باشد».
امام صادق (علیه السلام)- اسحاقبنعمار از کسی که از مردی اینچنین روایت میکند که امام صادق (علیه السلام) در مورد آیه: و یهود گفتند: «دست خدا [با زنجیر] بسته است. (مائده/۶۴)، فرمود: «یهودیان منظورشان این نبودکه آن جناب چنین است ولیکن گفتند: «که از کار فارغشده پس نمیافزاید و کم نمیکند». خدای عزّوجلّ برای تکذیب کلام آنها فرمود: دستهایشان بسته باد! و به خاطر این سخن، از رحمت [الهی] دور شوند! بلکه هر دو دست [قدرت] او، گشاده است هرگونه بخواهد، میبخشد!. (مائده/۶۴) آیا نشنیدهای که خدای عزّوجلّ میفرماید: یَمْحُوا اللهُ ما یَشاءُ وَ یُثْبِتُ وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْکِتابِ.
امام باقر (علیه السلام)- خداوند متعال هرچیز را که بوده و خواهد بود، در کتاب ثبت نموده است و همه چیز در مقابل پروردگار گذاشته شده و آن را میبیند. پس آنچه را که بخواهد، پیش میافکند و آنچه را که اراده نماید، پس میفرستد، آنچه را که بخواهد، محو میسازد و با آنچه را که بخواهد، هستی میدهد و اگر نخواهد، هستی نخواهد یافت.
امام صادق (علیه السلام)- دو نوع امر است: امر متوقّف و امر حتمی. امری که حتمی باشد اجرا میکند و امری که متوقّف [و غیر حتمی] باشد، خواست و مشیّت الهی در آن جاری است و هرچه بخواهد در مورد آن حکم میکند
امام صادق (علیه السلام)- خداوند کسی را به پیامبری برنیانگیخت، مگر آنکه سه پیمان از او بگیرد: اقرار به عبودیّت و بندگی برای خداوند، کنار گذاشتن همتایان برای خدا و اعتقاد به اینکه خداوند، هر آنچه را که بخواهد، پیش میافکند و هرچه را که بخواهد، پس میفرستد
امام صادق (علیه السلام)- خداوند دو علم دارد: یکی مخزون است کسی جز او خبر ندارد که از همین نوع بداء است. و دیگری علمی است که به ملائکه و انبیاء و رسل (آموخته؛ ما نیز میدانیم.
پیامبر (صلی الله علیه و آله)- دو کتاب هستند؛ کتابی غیر از امّالکتاب که خداوند از آن هر چیزی را بخواهد، محو میکند و یا ثبت میکند. و امّالکتاب که هیچ چیزی از آن را دگرگون نمیکند.
لذا در ارتباط با این ایه دعایی از امام صادق ع روایت شده است که بعد از نماز صبح توصیه شده است تا اگر حتی ما در علم ام الکتاب در زمره اشقیا وبدبختان باشیم خداوند ان را محو کند ورستگار بشویم
دعای امام صادق ع بعد از نماز صبح تعقیبات بعد از نماز
اللّهُمَّ مُقَلِّبَ القُلُوبِ وَالاَبْصارِ ثَبِّتْ قَلْبِي عَلى دِينكَ ، وَلا تُزِغْ قَلْبِي بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنِي ، وَهَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً ، إِنَّكَ أَنْتَ الوَهَّابُ ، وَأَجِرْنِي مِنَ النّارِ بِرَحْمَِتكَ. اللّهُمَّ امْدِدْ لِي فِي عُمْرِي وأَوْسِعْ عَلَيَّ فِي رِزْقِي ، وَانْشُرْ عَلَيَّ رَحْمَتَكَ ، وَإنْ كُنْتُ عِنْدَكَ فِي اُمِّ الكِتابِ شَقِيّا فَاجْعَلْنِي سَعِيداً ، فَإنَّكَ تَمْحُو ما تَشاءُ وَتُثْبِتُ ، وَعِنْدَكَ أُمُّ الكِتابِ
خدایا اى دگرگون کننده قلب ها و دیده ها، قلبم را بر دینت پایدار ساز و آن را پس از آن که هدایت کردی، دور مدار و از نزد خود بر من رحمتى ببخش که تو بسیار بخشنده اى و به رحمتت از آتش پناهم ده؛ خدایا بر عمرم بیفزا، روزیم فراوان کن و رحمتت را بر من بگستران، و اگر نزد تو در کتاب تقدیر از بد فرجامان هستم، مرا خوشبخت بنویس که تو آن چه خواهى محو و آنچه خواهى ثبت مینمایی و کتاب تقدیر در اختیار توست
.

وَاللَّهُ يَقُولُ الْحَقَّ وَهُوَ يَهْدِي السَّبِيلَ حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ
فَاعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَوْلَاكُمْ ۚ نِعْمَ الْمَوْلَىٰ وَنِعْمَ النَّصِيرُ
قُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ هُوَ الْحَيُّ
قَد تَّبَيَّنَ الرُّشْدُ مِنَ الْغَيِّ ۚ
بگو خداوندی که زنده است برای من کافی است
بدرستی که او راه هدایت وگمراهی را برهمگان اشکار کرده است
سیزدهم رمضان 1403