بنام مولا

هر کس هوس سخن فروشی داند

من بنده آنم که خموشی داند

ارزش سکوت درقران

1-قرآن در بیان داستان زندگی زکریا سکوت را نشانه ای از سوی خداوند می شمارد: قال ربّ اجعل لی آیة قال آیتک الّا تکلّم الناس ثلاث لیال سویّاً ... (مریم، ۱۰-۱۱). پاره ای از مفسران گفته اند که آن سکوت خود نشانه خداوند بود، و پاره ای دیگر گفته اند که نشانه خداوند بواسطه آن سکوت بر زکریّا آشکار گردید. در هرحال، عارف در دل داستان زکریّا راز سکوت و نقش کارساز آن را در طریق معنا می خواند.

2-وَالشُّعَرَاءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ ‎أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وَادٍ يَهِيمُونَ وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَ

وشاعران را گمراهان پیروی میکنند ایا ندیدی که انان در هر وادی سرگردانند وانان چیزهایی را میگویند که انجام نمی دهند

خدای تبارک وتعالی از کلامی که بدان عمل نشود بیزار است لذا در قران سوره ای به نام شعرا نازل شده است وخداوند شاعران را چون زیاد بیان میکنند وکمتر عمل میکنند را نکوهش کرده است

3-يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لِمَ تَقُولُونَ مَا لَا تَفْعَلُونَ ‎ كَبُرَ مَقْتًا عِندَ اللَّهِ أَن تَقُولُوا مَا لَا تَفْعَلُونَ

اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد، چرا چيزى مى‌گوييد كه انجام نمى‌دهيد؟نزد خدا سخت ناپسند است که چیزی را بگویید و انجام ندهید.

سکوت ار کلامی که بدان عمل نکنییم بالاتر است این ایه ارزش سکوت را بیان میکند

4- چهارمی ایه ای که ارزش سکوت را در قران بیان میکند در سوره نمل است ما میدانییم که حضرت سلیمان حکیم وسخندان مشهوری بوده است اما هنگامی که برای ملکه سبا بلقیس نامه مینویسد مفهوم کلام خود را در یک جمله بیان کرده است واز زیاده گویی در سخن پرهیز کرده است متن نامه حضرت سلیمان به بلقیس این بود إِنَّهُ مِن سُلَيْمَانَ وَإِنَّهُ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَٰنِ الرَّحِيمِ ‎أَلَّا تَعْلُوا عَلَيَّ وَأْتُونِي مُسْلِمِينَ ((‎بر من بزرگی مکنید و مرا از در اطاعت درآیید.))

کیمیای سکوت در کلام بزرگان

زبان ترجمان دل و کلید شخصیت انسان است؛ آن چه بر صفحه روح انسان نقش می بندد قبل از هر چیز؛ بر صفحه زبان و در لابه لای گفته های او ظاهر می شود. زبان در عین این که یکی از شگفت انگیزترین آفریدهای پروردگار و از بزرگ ترین نعمت های او است، می تواند بسیار خطرناک و سرچشمه گناهان بیشماری باشد و خرمن سعادت انسان را به آتش بکشد.

هر قدر انسان کمتر سخن بگوید، لغزش های او کمتر است و هر قدر بیشتر سکوت کند، سلامت او بیشتر است

امام علی(ع) فرمود: جمع الخیر کله فی ثلاث خصال: النظر و السکوت و الکلام.

همه خوبی‌ها در سه خصلت خلاصه می‌شود: 1) نظر کردن 2) سکوت و خاموشی 3) سخن گفتن

از امام رضا(ع) نقل است که سکوت یکی از درهای حکمت است، زیرا محبت دیگران را جلب می‌کند و آدمی را به هر امر نیکی رهنمون می‌شود.

(اصول کافی ج3 ص174)

رسول خدا(ص) فرمود: من صمت نجی- هر که سکوت را شیوه خود کرد نجات می‌یابد.

رسول خدا ص فرمود: هر کس که به خدا و رسول(ص) ایمان آورد، باید هر سخنی که می‌گوید خیر باشد یا خاموش نشیند.

لقمان حکیم(ع) بر حضرت داود(ع) وارد شد. دید مشغول ساختن زره است. لقمان(ع) که قبلا زره ندیده بود، تعجب کرد و تصمیم گرفت راجع به آن سوال کند، ولی حکمتش اجازه نداد. وقتی داود(ع) زره را تمام کرد آن را پوشید و گفت برای جنگ بسیار خوب است. سپس لقمان فرمود: سکوت حکمت است ولی انجام‌دهنده آن کم است. آنچه می‌خواستم بدون سوال فهمیدم. گفته‌اند: لقمان(ع) تا یک سال تمام برای دانستن این موضوع پیش داود(ع) می‌رفت اما چیزی نمی‌پرسید.

سکوت یا سخن گفتن؛ کدام بهتر است؟

از امام سجاد زین العابدین (ع) پرسیدند: سکوت بهتر است یا سخن گفتن؟ فرمود: هر یک از این دو آفاتی دارند. در صورتی که هر دو عاری از آفات باشند، سخن گفتن بهتر است، زیرا خداوند انبیا و اوصیا را مبعوث کرد تا سخن بگویند نه آنکه ساکت باشند. هیچ کسی با سکوت مستحق بهشت و مستوجب دوستی خدا نمی‌شود و کسی به وسیله سکوت از آتش و غضب خدا در امان نمی‌ماند. همه اینها با سخن میسر می‌شود. من نمی‌توانم ماه را با خورشید مقایسه کنم. تو اگر بخواهی فضیلت خاموشی را بیان کنی، از کلام استفاده می‌کنی در حالی که فضیلت کلام را نمی‌توان با سکوت بیان کرد.

مرحوم آیت‌الله سیدمحمد حسینی همدانی نقل می‌کنند که: مرحوم سیدعلی قاضی دائم‌السکوت بود. روزی متوجه شدم که داخل دهان ایشان کبودرنگ است. بعد از مدت‌ها اصرار که از علت آن جویا شدم در خلوت فرمودند: آقا سیدمحمد، سیر و سلوک سختی‌های فراوان دارد و از بسیاری از مطالب باید گذشت. من در ابتدای راه در دوران جوانی برای اینکه جلوی افسارگسیختگی زبانم را بگیرم مدت 26 سال ریگ در دهان گذاشتم که از سخن‌فرسایی خودداری کنم، اینها از ثمرات آن دوران است.

سخن گرچه هر لحظه دلکش‌تر است

چه بینی خموشی از آن بهتر است

در فتنه بستن دهان بستن است

که گیتی به نیک و بد آبستن است

پشیمان ز گفتار دیدم بسی

پشیمان نگشت از خموشی کسی

ما دو گوش و یک زبان داریم، برای اینکه بیشتر از حرف زدن، گوش بدهیم. حکیم دیوژن

رسول خدا ص هر کس به خداوند وروز قیامت ایمان دارد باید سخن نیک بگوید یا سکوت کند

صحیح بخاری

.

خوب شنیدن را همچون خوب گفتن نیز فراگیرید.‌

حضرت امام باقر علیه السلام

پیامبر خدا صلی الله علیه و آله

السُّکوتُ ذَهَبٌ و الکلامُ فِضّةٌ.

سکوت، طلاست و سخن، نقره است

امام صادق علیه السلام فرمود: لقمان به پسرش فرمود: فرزند عزیزم، اگر پنداری سخن از نقره است، بدان که سکوت از طلاست.

🌷امام باقر علیه السلام فرمود: ابوذر می گفت: ای طالب علم، این زبان کلید خیر و کلید شر است،پس بر زبانت مهر بزن چنان که بر طلا و نقره ات مهر می زنی. (اصول کافی جلد چهارم )

🌷حضرت امیرالمؤمنین امام علی علیه السلام فرماید:زبان تربیت نشده درنده ای است که اگر رهایش کنی می گزد (نهج البلاغه )

رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمود :🌷 زبانت را نگه دار، که آن صدقه ای است که به خود می دهی.

سپس فرمود هیچ بنده ای حقیقت ایمان را نمی شناسد مگر آن که زبانش را نگه دارد.

🌷مسلمان کسی است که مسلمانان از دست و زبانش در امان باشند. (نهج الفصاحه)

. عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ علیه السلام قَالَ قَالَ لُقْمَانُ لِابْنِهِ يَا بُنَيَّ إِنْ كُنْتَ زَعَمْتَ أَنَّ الْكَلَامَ مِنْ فِضَّةٍ فَإِنَّ السُّكُوتَ مِنْ ذَهَبٍ « الكافى ج 2 ص 114 و بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار ج‏68 ص : 274» ابن قداح از امام صادق عليه السّلام روايت مى‏كند كه لقمان به پسرش گفت اى فرزند اگر گمان دارى سخن از نقره مى‏باشد سكوت هم از طلا هست‏

3. قال رسول الله صلى الله عليه و اله و سلم: من صمت نجى. (شهاب الأخبار - ص 140 ) هر كه خاموش شد ؛ نجات يافت

4. قَالَ أَبُو الْحَسَنِ الرِّضَا علیه السلام مِنْ عَلَامَاتِ الْفِقْهِ الْحِلْمُ وَ الْعِلْمُ وَ الصَّمْتُ إِنَّ الصَّمْتَ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الْحِكْمَةِ إِنَّ الصَّمْتَ يَكْسِبُ الْمَحَبَّةَ إِنَّهُ دَلِيلٌ عَلَى كُلِّ خَيْر (الكافي ج‏2 ص : 113) امام رضا (ع) فرمود: از نشانه ‏هاى فهم (در دين) بردبارى و دانش و خاموشى است، به راستى خاموشى درى است از درهاى حكمت، به راستى خاموشى دوستى آورد، به راستى كه آن دليل هر خوبى است‏

5. عَنْ أَبِي حَمْزَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جَعْفَرٍ علیه السلام يَقُولُ إِنَّمَا شِيعَتُنَا الْخُرْس (بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار ج‏68 ص : 274) حضرت باقر عليه السّلام فرمود: همانا شيعيان ما بى‏زبان و گنگ و لال هستند (خاموش اند)

از امام على عليه السلام پرسيدند: بهترين چيزى كه خدا آفريده كدام است؟ فرمود: سخن. عرض شد: زشت ترين چيزى كه خدا آفريده كدام است؟ فرمود: سخن. سپس فرمود: با سخن است كه رو سفيدى حاصل مى شود و با سخن است كه رو سياهى به وجود مى آيد.

14. رسولُ اللّه ِ صلى الله عليه و آله : إنّ الرجُلَ لَيتكَلَّمُ بالكَلِمَةِ مِن رِضوانِ اللّه ِ ما كانَ يَظُنُّ أن تَبلُغَ ما بَلَغَت يَكتُبُ اللّه ُ تعالى لَهُ بها رِضوانَهُ إلى يَومِ يَلقاهُ ، و إنّ الرجُلَ لَيَتكلَّمُ بالكَلِمَةِ مِن سَخَطِ اللّه ِ ما كانَ يَظُنُّ أن تَبلُغَ ما بَلَغَت يَكتُبُ اللّه ُ لَهُ بها سَخَطَهُ إلى يَومِ يَلقاهُ ( الترغيب و الترهيب : ٣/٥٣٧/٤٥. ) پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : گاه انسان سخنى خشنود كننده خدا مى گويد كه گمان نمى كند آن سخن بدانجا رسد كه رسيد و خداوند متعال به سبب آن سخن خشنودى خود را تا روزى كه ديدارش كند، براى او مى نويسد و گاه انسان سخنى نا خرسند كننده خداوند مى گويد كه گمان نمى كند آن سخن بدانجا رسد كه رسيد و خداوند به سبب آن سخن خشم و ناخشنودى خود را تا روزى كه ديدارش كند، براى او مى نويسد

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : كسى كه گفتارش را جزئى از كردارش به شمار آورد، گفتار بى فايده او كاستى پذيرد

امام على عليه السلام : سخن چون داروست، اندكش سود مى بخشد و بسيارش كشنده است

شمس تبریزی

چیزی که در سخن نمیگنجد فقط با سکوت قابل فهم است